پاسخ کوتاه: هزینهی واقعی وام نرخی است که همهی پرداخت‌ها، کارمزدها و پولی را که دست شما نمی‌رسد در بر بگیرد. با این عدد، وام بانکی، وام لندتک، خرید قسطی و قرض‌الحسنه را روی یک معیار مقایسه کنید.
این متن آموزشی است و توصیه‌ی خرید یا فروش هیچ دارایی‌ای نیست.
چرا سود اعلام‌شده کافی نیست؟
- قسط ماهانه: سود ۲۳٪ که ماهانه حساب شود، در عمل حدود ۲۵٫۶٪ در سال است.
- کارمزد اول کار: پولی که همان اول کم میشود، مبلغ دریافتی را کم می‌کند ولی قسط را نه.
- سود ثابت روی کل مبلغ: بعضی سرویس‌ها سود را روی کل وام و برای همهی ماهها حساب می‌کنند.
- سپرده‌ی بلوکه: پولی که تا آخر وام در حساب می‌ماند و استفاده نمی‌شود.
مثال: وام ۱۰۰ میلیونی ۱۲ ماهه
| پیشنهاد | قسط ماهانه | هزینهی واقعی سالانه |
|---|---|---|
| سود ۲۳٪ به روش بانکی | ۹٬۴۰۷٬۶۳۲ تومان | حدود ۲۵٫۶٪ |
| سود ۲۳٪ ثابت روی کل مبلغ | ۱۰٬۲۵۰٬۰۰۰ تومان | حدود ۴۸٫۳٪ |
| سود ۲۰٪، ۴٪ کارمزد و ۷۵ هزار تومان تمبر | ۹٬۲۶۳٬۴۵۱ تومان | حدود ۳۲٫۱٪ |
در ردیف دوم، با همان عدد ۲۳٪، هزینهی واقعی تقریباً ۲ برابر میشود. در ردیف سوم، سود اعلام‌شده کمتر است، ولی کارمزد آن را از وام بانکی گرانتر کرده است.
خرید قسطی هم هزینه دارد؟
اگر قیمت قسطی با قیمت نقدی برابر باشد و کارمزدی نگیرند، خرید قسطی عملاً وام بدون سود است. ولی کارمزد روی قسط‌ها هزینهی بالایی می‌سازد: کالای ۲۰ میلیونی با ۲۵٪ پرداخت اول و ۳ قسط با ۴٪ کارمزد، فقط ۶۰۰ هزار تومان بیشتر هزینه دارد، ولی هزینهی واقعی سالانه‌ی آن حدود ۲۶٫۶٪ است.
قرض‌الحسنه با کارمزد
وام قرض‌الحسنه سود ندارد، ولی کارمزد ۲ تا ۴ درصدی آن در یک وام یک‌ساله هزینهی واقعی چند درصدی می‌سازد. باز هم معمولاً ارزان‌ترین گزینه است.
خودتان حساب کنید
ماشین‌حساب مقایسه‌ی خرید قسطی و وام آنلاین شرایط سرویس‌های رایج را دارد، هزینهی واقعی را حساب می‌کند و جدول اقساط ماه به ماه، سهم قسط از درآمد و هزینه بعد از تورم را نشان می‌دهد. برای وام بانکی ساده هم ماشین‌حساب اقساط وام هست. فرمول قسط را در محاسبه‌ی اقساط وام توضیح داده‌ایم.
پیش از گرفتن وام
- هزینهی واقعی چند پیشنهاد را کنار هم بگذارید.
- قسط را با درآمد ماهانه بسنجید؛ بهتر است جمع قسط‌ها از یک‌سوم درآمد بیشتر نشود.
- جریمه‌ی دیرکرد و شرط چک و سفته را بخوانید.
- به سرویسی که پیش از وام پول «فعال‌سازی» می‌خواهد اعتماد نکنید.
هزینهی واقعی بعد از تورم
اگر تورم از هزینهی واقعی وام بیشتر باشد، ارزش پولی که برمی‌گردانید از ارزش پولی که امروز می‌گیرید کمتر است. مثلاً با هزینهی واقعی ۳۲٪ و تورم ۳۵٪، هزینهی واقعی بعد از تورم حدود ۲٪ منفی است. ولی این فقط وقتی به سود شماست که پول وام صرف چیزی شود که ارزشش با تورم بالا می‌رود.
دوره‌ی تنفس
بعضی وام‌ها چند ماه اول قسط ندارند. در این ماهها معمولاً سود به وام اضافه میشود و قسط‌های بعدی کمی بزرگ‌تر می‌شوند. ماشین‌حساب یکوست دوره‌ی تنفس را هم حساب می‌کند.
پرسش‌های پرتکرار
سود ثابت و سود کاهنده چه فرقی دارند؟
در سود کاهنده (بانکی) سود فقط روی ماندهی وام حساب میشود که هر ماه کم میشود. در سود ثابت، سود روی کل مبلغ و برای همهی ماهها حساب میشود و گرانتر است.
هزینهی واقعی بالاتر از تورم یعنی وام بد است؟
نه لزوماً؛ ولی یعنی بعد از کم شدن ارزش پول هم هزینه دارید. برای خرید ضروری ممکن است ارزشش را داشته باشد.
لندتک چیست؟
شرکتهای فناوری مالی که وام یا اعتبار خرید را آنلاین و معمولاً با همکاری یک بانک میدهند.