صندوق اهرمی صندوقی است با دو نوع واحد: ممتاز و عادی. پول دارندگان هر دو نوع در سهام سرمایهگذاری میشود، ولی دارندگان واحد ممتاز سود مشخص‌تری می‌گیرند و بقیه‌ی سود یا زیان به دارندگان واحد عادی میرسد. نتیجه این است که اثر بالا و پایین‌رفتن بازار روی واحد عادی چند برابر میشود؛ به همین دلیل اسمش «اهرمی» است.
این متن آموزشی است. توصیه‌ی خرید یا فروش هیچ دارایی یا صندوقی نیست و بازده آینده را پیش‌بینی نمی‌کند. همه‌ی عددهای مثال‌ها فرضی‌اند.
اهرم در این صندوق یعنی چه؟
اهرم یعنی با پول بیشتری از پول خودت سرمایهگذاری کنی. در صندوق اهرمی، پول دارندگان واحد ممتاز مثل یک «قرض» برای دارندگان واحد عادی عمل میکند: کل پول صندوق در سهام است، ولی سود و زیان اضافهی آن، پس از پرداخت سهم ممتازها، به عادیها میرسد.
واحد ممتاز و واحد عادی چه فرقی دارند؟
| موضوع | واحد ممتاز | واحد عادی |
|---|---|---|
| سود | مشخص‌تر و کم‌نوسان‌تر (طبق امیدنامه) | باقی‌مانده‌ی سود یا زیان صندوق |
| ریسک | کمتر | بسیار بیشتر |
| معامله | معمولاً به‌صورت صدور و ابطال، با شرایط خاص | در بورس، مثل سهم |
| برای چه کسی | کسی که بازده نسبتاً پایدار می‌خواهد | کسی که ریسک بالا را آگاهانه می‌پذیرد |
آنچه بیشتر سرمایهگذاران خرد در بورس میخرند، واحد عادی است. فهرست صندوقهای اهرمی و قیمت امروزشان را در صفحهی صندوقهای اهرمی ببین.
یک مثال عددی (فرضی)
فرض کن صندوقی ۱۰۰ میلیارد تومان دارد: ۵۰ میلیارد از ممتازها و ۵۰ میلیارد از عادیها؛ همه در سهام. سود قراردادی ممتازها در این دوره ۳ میلیارد است.
| اتفاق در بازار | ارزش کل سهام | سهم ممتازها | سهم عادیها | بازده واحد عادی |
|---|---|---|---|---|
| بازار ۱۰٪ بالا | ۱۱۰ میلیارد | ۵۳ میلیارد | ۵۷ میلیارد | ۱۴٪+ |
| بازار ۱۰٪ پایین | ۹۰ میلیارد | ۵۳ میلیارد | ۳۷ میلیارد | ۲۶٪− |
وقتی بازار ۱۰ درصد بالا می‌رود، واحد عادی حدود ۱۴ درصد سود میکند؛ ولی وقتی بازار ۱۰ درصد پایین می‌آید، واحد عادی حدود ۲۶ درصد ضرر میکند. اهرم در هر دو جهت کار میکند و در افت بازار، اثرش دردناک‌تر است.
ریسک‌های صندوق اهرمی
- زیان چند برابر در افت بازار: همان چیزی که در مثال دیدی.
- فاصله‌ی زیاد قیمت با NAV: در هیجان بازار، قیمت واحد عادی ممکن است خیلی بالاتر از ارزش خالصش معامله شود.
- هزینهی سود ممتازها: حتی وقتی بازار درجا می‌زند، سود ممتازها باید پرداخت شود و این از سهم عادیها کم میکند.
- نوسان روزانه‌ی بالا: تحمل روانی می‌خواهد.
صندوق اهرمی برای چه کسی مناسب است؟
- سرمایه‌گذار باتجربه که بازار سهام را می‌شناسد.
- برای سهم کوچکی از سبد، نه بخش اصلی آن.
- کسی که افتهای بزرگ موقت را تحمل میکند و پولش را زود لازم ندارد.
اگر تازه شروع کردهای، معمولاً صندوق سهامی یا صندوق درآمد ثابت نقطهی شروع سادهتری است. تحمل ریسک و ظرفیت ریسک را هم ببین.
پرسش‌های پرتکرار
صندوق اهرمی چند برابر اهرم دارد؟
به نسبت پول ممتازها به عادیها و شرایط امیدنامه بستگی دارد و در طول زمان تغییر میکند. هرچه سهم ممتازها بیشتر باشد، اثر اهرم روی واحد عادی بیشتر است.
میشود واحد ممتاز صندوق اهرمی را خرید؟
در بیشتر صندوقها واحد ممتاز شرایط خاص دارد و از طریق صدور و ابطال یا برای سرمایهگذاران مشخص عرضه میشود. شرایط هر صندوق در امیدنامهاش آمده است.
صندوق اهرمی برای بلندمدت مناسب است؟
ممکن است در بازارهای صعودی طولانی بازده خوبی بدهد، ولی افتهای بزرگ و هزینهی سود ممتازها میتواند در بلندمدت به ضررت تمام شود. برای بیشتر آدمها، سهم کوچکی کافی است.
صندوق اهرمی اثر بازار را روی واحد عادی چند برابر میکند؛ در صعود سود بیشتر و در نزول زیان بسیار بیشتر. اگر سراغش می‌روی، سهمش را کوچک نگه دار و ارزش روزش را کنار بقیه‌ی سبدت در یکوست دنبال کن.